Kiedy wygasa obowiązek alimentacyjny?

Wielu rodziców błędnie zakłada, że 18. urodziny dziecka są równoznaczne z końcem obowiązku alimentacyjnego. Nic bardziej mylnego. W tekście wyjaśniamy, jak jest naprawdę.

W pigułce: omawiamy istotę obowiązku alimentacyjnego, koncentrując się na linii rodzic-dziecko. Opisujemy, kiedy powstaje oraz od czego zależy jego forma i zakres. Tłumaczymy też, dlaczego alimenty nie przestają obowiązywać po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Analizujemy również, czy do zakończenia obowiązku alimentacyjnego konieczna jest decyzja sądu.

Czym jest obowiązek alimentacyjny i kogo dotyczy?

Obowiązek alimentacyjny to wynikający z przepisów prawa rodzinnego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania osobie uprawnionej. Jego podstawę stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zgodnie z nimi zobowiązany powinien przyczyniać się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, oczywiście stosownie do możliwości zarobkowych i majątkowych. Obowiązek ten ma charakter osobisty i wynika z więzi rodzinnych.

Obowiązek alimentacyjny może dotyczyć:

• rodziców względem dzieci,
• dzieci względem rodziców,
• małżonków (także byłych małżonków),
• innych krewnych w linii prostej (np. dziadków wobec wnuków),
• rodzeństwa (tylko w określonych przypadkach).

Dalszą analizę ograniczymy jednak do relacji rodziców z dziećmi, ponieważ to właśnie te przypadki generują najwięcej pytań.

Kiedy powstaje obowiązek alimentacyjny?

W relacji rodzic-dziecko obowiązek alimentacyjny pojawia się w momencie narodzin dziecka. Nie oznacza to oczywiście automatycznego obowiązku płacenia alimentów w formie pieniężnej. Rodzice po prostu winni są realizować go poprzez osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dziecka.

Natomiast jeśli chodzi o obowiązek alimentacyjny w formie świadczeń pieniężnych, pojawia się on najczęściej w sytuacji, gdy rodzice nie wychowują dziecka wspólnie i jedno z nich nie uczestniczy na co dzień w jego utrzymaniu.

Wówczas realizacja obowiązku polega na przekazywaniu środków finansowych na rzecz dziecka, zwykle ustalonych przez sąd lub w drodze porozumienia między rodzicami.

Do kiedy trzeba płacić alimenty na dziecko?

Polskie przepisy nie przewidują jednej, sztywnej granicy wieku, po której obowiązek alimentacyjny automatycznie wygasa. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, w szczególności art. 133, rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych tak długo, jak długo dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie.

Oznacza to, że osiągnięcie pełnoletności nie kończy obowiązku alimentacyjnego. Kluczowe znaczenie ma faktyczna zdolność dziecka do samodzielnego utrzymania się.

Jeżeli dziecko kontynuuje naukę i dąży do zdobycia kwalifikacji zawodowych, alimenty przysługują nawet po osiągnięciu pełnoletności. Podobnie w przypadku choroby lub niepełnosprawności, które uniemożliwiają podjęcie pracy.

Z drugiej strony, zgodnie z art. 133 § 3, rodzice mogą uchylić się od świadczeń wobec pełnoletniego dziecka, jeżeli wiązałyby się one z nadmiernym uszczerbkiem lub gdy dziecko nie dokłada starań, by się usamodzielnić.

Sprawdź tutaj, co możesz zrobić, jeśli uważasz, że płacisz zbyt wysokie alimenty.

Czy obowiązek alimentacyjny wygasa automatycznie?

Obowiązek alimentacyjny nie wygasa automatycznie, nawet jeśli dziecko osiągnie pełnoletność lub zmieni się jego sytuacja życiowa. Żeby formalnie zakończyć obowiązek alimentacyjny, konieczne jest złożenie odpowiedniego pozwu do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego (na podstawie zmiany stosunków, o której mowa w przepisach Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 138).

W toku postępowania sąd oceni, czy dziecko faktycznie jest już w stanie utrzymać się samodzielnie lub czy zachodzą inne przesłanki uzasadniające zakończenie alimentów.

Wyjątkowo obowiązek może ustać bez udziału sądu, jeżeli strony osiągną porozumienie, np. dziecko zrzeknie się alimentów.

Wciąż płacisz alimenty, mimo że Twoje dziecko ma już możliwości i środki do samodzielnego utrzymania? Czas uregulować tę kwestię prawnie. Skontaktuj się ze mną, aby ocenić swoją sytuację.

Zadzwoń +48 508 319 888 lub napisz adwokat-marlenalewandowska@wp.pl

https://www.infor.pl/prawo/alimenty/zmiana-i-ustalanie-alimentow/6625638,alimenty-na-dziecko-do-kiedy-trzeba-placic.html

https://widzew.sr.gov.pl/do-kiedy-trwa-obowiazek-alimentacyjny-w-stosunku-do-dzieci,sd,mg,193,194,240.html,91

FAQ

Czy pełnoletność dziecka oznacza koniec alimentów?

Nie. Osiągnięcie pełnoletności nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Decydujące jest to, czy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie.

Kiedy dziecko uznaje się za samodzielne finansowo?

Dziecko staje się samodzielne, gdy posiada możliwość zaspokojenia swoich potrzeb życiowych z własnych dochodów (np. z pracy etatowej) lub z posiadanego majątku. Krótkotrwałe prace dorywcze lub staże zazwyczaj nie są uznawane za pełną samodzielność.

Czy nauka dziecka przedłuża obowiązek alimentacyjny?

Tak, pod warunkiem że dziecko dokłada starań do zdobycia kwalifikacji zawodowych. Pozorne lub nieefektywne kształcenie może zostać ocenione inaczej przez sąd.

Jak długo trzeba płacić alimenty na dziecko z niepełnosprawnością?

Tak długo, jak dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Może to więc oznaczać obowiązek bezterminowy, jeśli stan zdrowia uniemożliwia podjęcie pracy.

Czy obowiązek alimentacyjny przechodzi na innych członków rodziny?

Tak, w określonych sytuacjach. Jeżeli osoba w pierwszej kolejności zobowiązana nie jest w stanie spełniać świadczeń, obowiązek może przejść na dalszych krewnych, np. dziadków.

Czy urlop dziekański dziecka zwalnia rodzica z płacenia alimentów?

Nie dzieje się to automatycznie. Jeśli przerwa w nauce jest podyktowana chorobą, obowiązek zazwyczaj trwa nadal. Jeżeli jednak urlop wynika z zaniedbań studenta lub jest wykorzystywany do celów zarobkowych, rodzic ma silne podstawy, by wnioskować do sądu o uchylenie alimentów.

Czy muszę płacić na dorosłe dziecko, które po raz trzeci zmienia kierunek studiów?

Jeśli dziecko nadużywa pomocy lub traktuje studia jako sposób na uniknięcie pracy, sąd może uznać, że nie dokłada ono należytych starań w celu usamodzielnienia się. W takiej sytuacji istnieje wysokie prawdopodobieństwo uchylenia obowiązku alimentacyjnego.