Rozszerzenie wspólności majątkowej. Co można włączyć do majątku wspólnego i w jaki sposób?

Rozszerzenie wspólności majątkowej wymaga zawarcia umowy majątkowej. Małżonkowie mogą w niej zdecydować o objęciu wspólnością konkretnych składników majątku osobistego lub ich określonych rodzajów. Jak zrobić to zgodnie z prawem?

W artykule omawiamy, na czym polega rozszerzenie wspólności majątkowej. Wyjaśniamy, jakie składniki majątku osobistego mogą zostać objęte wspólnością, a które są z tego wyłączone. Przedstawiamy również wymogi formalne zawarcia umowy majątkowej oraz skutki prawne, jakie wywołuje ona w trakcie trwania małżeństwa i po jego ustaniu.

Na czym polega rozszerzenie wspólności majątkowej?

Rozszerzenie wspólności majątkowej polega na umownym zwiększeniu zakresu majątku wspólnego małżonków ponad to, co przewiduje ustawowy ustrój wspólności majątkowej. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie mogą objąć wspólnością składniki majątku, które w normalnym reżimie prawnym stanowiłyby majątek osobisty jednego z nich. Takie rozszerzenie następuje na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w formie aktu notarialnego.

Umowa ta może mieć charakter:

• konkretny – gdy obejmuje indywidualnie wskazane składniki majątku (np. określoną nieruchomość),
• ogólny – gdy dotyczy określonego rodzaju lub kategorii składników.

Decyzja o rozszerzeniu wspólności majątkowej podejmowana jest najczęściej w sytuacjach, gdy małżonkowie dążą do uporządkowania relacji majątkowych, wzmocnienia wspólnego zarządzania majątkiem lub zabezpieczenia interesów drugiej strony.

Jakie składniki majątku osobistego można włączyć do majątku wspólnego?

Małżonkowie mogą w drodze umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzyć wspólność majątkową o składniki, które zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią majątek osobisty jednego z małżonków.

Najczęściej do majątku wspólnego włączane są:

• nieruchomości nabyte przed zawarciem małżeństwa, które dotychczas stanowiły majątek osobisty jednego z małżonków,
• ruchomości o znacznej wartości, takie jak pojazdy, sprzęt specjalistyczny czy dzieła sztuki,
• środki pieniężne oraz oszczędności, w tym zgromadzone przed zawarciem małżeństwa,
• prawa majątkowe, w szczególności udziały lub akcje w spółkach, wierzytelności czy prawa wynikające z umów cywilnoprawnych,
• dochody z majątku osobistego, jeżeli strony postanowią objąć wspólnością również tego rodzaju składniki.

Jakich składników majątku odrębnego nie można objąć wspólnością majątkową?

Zgodnie z art. 49 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, umowa rozszerzająca wspólność majątkową nie może obejmować określonych składników majątku osobistego, w szczególności:

• przedmiotów majątkowych nabytych przez małżonka w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny,
• praw majątkowych wynikających ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. wspólność majątku wspólników spółki cywilnej),
• praw niezbywalnych, przysługujących wyłącznie jednej osobie (np. służebności osobiste),
• wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej,
• niewymagalnych wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków (przy czym możliwe jest objęcie wspólnością wierzytelności już wymagalnych).

Ograniczenia te mają charakter bezwzględny i nie mogą zostać zniesione wolą stron wyrażoną w umowie majątkowej małżeńskiej.

W jaki sposób rozszerzyć wspólność majątkową? Wymogi formalne i procedura

Rozszerzenie wspólności majątkowej następuje wyłącznie poprzez zawarcie umowy majątkowej w formie aktu notarialnego. Umowa taka może zostać zawarta zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w jego trakcie, przy czym do jej skuteczności wymagana jest zgodna wola obojga małżonków.

W treści umowy należy precyzyjnie określić zakres rozszerzenia wspólności, wskazując konkretne składniki majątku lub kategorie składników, które mają zostać objęte majątkiem wspólnym. W przypadku obejmowania wspólnością nieruchomości lub praw, wymagających szczególnej formy, konieczne jest ich jednoznaczne oznaczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Jakie skutki prawne wywołuje rozszerzenie wspólności majątkowej?

Rozszerzenie wspólności majątkowej powoduje, że składniki majątku objęte umową przestają stanowić majątek osobisty jednego z małżonków i wchodzą do majątku wspólnego, podlegając wspólnemu zarządowi małżonków na zasadach przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Skutkiem rozszerzenia wspólności jest również objęcie wskazanych składników reżimem odpowiedzialności majątkowej, właściwym dla majątku wspólnego. Oznacza to, że w granicach określonych przepisami prawa mogą one podlegać egzekucji w związku ze zobowiązaniami jednego lub obojga małżonków, przy czym ochrona wierzycieli stanowi istotne ograniczenie swobody umów małżeńskich.

Rozszerzenie wspólności majątkowej ma także znaczenie na wypadek ustania małżeństwa lub ustroju wspólności. Składniki objęte wspólnością będą wówczas podlegały podziałowi majątku wspólnego.

Czy rozszerzenie wspólności majątkowej można w przyszłości odwołać lub ograniczyć?

Małżonkowie mogą w każdym czasie, za obopólną zgodą, zmienić obowiązujący ustrój majątkowy, zawierając kolejną umowę majątkową małżeńską, np. ograniczając wspólność, przywracając ustrój ustawowy albo ustanawiając rozdzielność majątkową. Jednak taka zmiana również wymaga formy aktu notarialnego.

Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej w zakresie rozszerzenia, ograniczenia lub zmiany ustroju majątkowego małżeńskiego? Skontaktuj się ze mną. Pomogę Ci przeanalizować sytuację i dobrać rozwiązanie najlepiej zabezpieczające Twoje interesy.

+48 508 319 888 lub biuro@adwokatml.pl

Źródła:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640090059/U/D19640059Lj.pdf